الشيخ محمد تقي بهجت

129

جامع المسائل ( فارسي )

اختلاف در زمان تحقق مورد شهادت 2 - اگر يكى شهادت بدهد كه نصابى را صبح سرقت كرده و ديگرى شهادت بدهد كه نصابى را شام سرقت كرده ، حكم به قطع نمىشود ، به جهت قيام احتمال تعدّد نصاب مشهودٌ به و تعدّد فعل . و اگر يكى شهادت بدهد كه نصاب معيّنى را كه اوّلى شهادت به سرقت آن در صبح داده بود ، در شام سرقت كرده ، حكم نمىشود ، به جهت قيام احتمال سرقت بعد از عود به مالك پس توارد بر فعل واحد به سرقت واحده ندارد ؛ و اگر اختلاف در زمان سرقت معين با اتّفاق در وحدت سرقت باشد ، توارد بر خصوصيت عمل واحد مشهودٌ به ندارد ؛ بخلاف آن كه مشهودٌ به در دو شهادت ، يك عمل واقع در يك زمان بوده باشد . اختلاف در جنس و نوع مسروق 3 - اگر اختلاف كردند دو شاهد ، در مسروق كه درهم بوده يا دينار ، يا آن كه ثوب ابيض بود يا ثوب اسود ، هيچ ثابت نمىشود به اين شهادت ؛ بلى با هر كدام يمين مدّعى باشد ثابت مىشود غرامت ماليّه نه حدّ ، به سبب محدوديت آن چه با شاهد و يمين ثابت مىشود . تعارض دو بيّنه و اگر دو بيّنهء كامله تعارض نمودند در عين واحده كه قابل جمع نباشد مثل آن كه در دو وقت باشد سرقت عين معيّنه به طورى كه قابل دو سرقت نباشد حدّ ساقط است براى شبهه ، و لكن غرامت ثابت [ است ] كه اثر مشترك است براى سرقت عين معيّنه ، لكن خالى از اشكال نيست اگر دو شهادت تحليليه نباشد يعنى بر اصل و وقت . و اگر تعارض دو بيّنه به سبب اختلاف مذكور بر عين معيّنه نباشد ، مشهودٌ به از دو بيّنه ثابت مىشود ، مگر آن كه شهادت بر سرقت واقعهء در وقت واحد باشد كه قابل تعدد سرقت نيست ، يا آن كه توافق بر اتحاد سرقت بوده كه در اين صورت حد ساقط است براى صدق شبهه ؛ و در آن شبهه است با علم يا حجّت اجماليه به صدق يكى از دو بيّنه و تحقّق شرط قطع ، و لكن غرامت ثابت است در صورت اتفاق بر اصل و